|
“Bırakın Çocuğunuz Oynasın!” başlıklı yazımda, oyunun çocuk
üzerindeki olumlu etkilerinden bahsetmiştim. Bu yazımda ve gelecek
iki yazımda, 0-6 her yaş grubu için gelişimsel düzeylerine uygun
olarak tavsiye edilen oyuncaklardan bahsedeceğim. Piaget’e göre
oyun, egoyu bütünüyle tatmin eden bir eylem türüdür. Dolayısıyla
çocuk, gerçek dünyada, gerçek durum ve nesnelerle baş etmesini
öğrendiğinde, oyun davranışı kendiliğinden ortadan kalkar.
Froebel ve Montessori gibi eğitimciler ise, oyunun
doğal değil, amaçlı bir davranış olduğu görüşünü savunmuşlardır.
Onlara göre çocuk, oyun aracılığıyla işbirliği, paylaşma ya da
yetişkinlere itaat etme davranışlarını geliştirebilmelidir.
¹
0-2 aylık bebekler bilindiği gibi yeni doğan bebeğin en değerli
oyuncağı kendi bedenidir. Bebek elini, kolunu sallayarak, açıp
kapayarak, ayağını ağzına götürmeye çalışarak ve parmaklarını
emerek kendi kendine eğlenir. Ayrıca doğumu izleyen aylarda çocuk
ses, renk ve şekillere karşı da çok hassastır. Bu nedenle bu
aylarda bebeklerin oyuncaklarını görsel ve işitsel duyulara hitap
eden oyuncaklar oluşturmaktadır. İlk aylarda bebeğin yatağının
üzerine asılabilen veya yatağın kenarına tutturulabilen, hareket
eden, ses çıkaran, mobil türü renkli oyuncaklar tercih edilebilir.
¹
2-6 aylık bebekler nesnelere dokunmak, tutmak, eliyle vurarak
döndürmek, sallamak, tekmelemek, ağıza almak ve tadına bakmaktan
hoşlanırlar. Bebekler parlak renkleri, zıt renkleri, basit
çizimler ve net çizgileri, insan yüzlerini ve özellikle de gözleri
görmekten hoşlanır. Bebekler asılı, hareket eden ve hafif, yumuşak
sesler çıkaran nesneleri veya dönenceleri izlemekten hoşlanır.
Bebeğin izlemesi için asılan oyuncaklar bebeğin gözlerinden 15-20
cm. uzağa yerleştirilmelidir. İlk haftalarda bebekler çoğunlukla
sağ yanlarına bakarlar. Bu nedenle ilk haftalarda oyuncaklar
bebeğin sağ tarafına asılmalı ve bebek uzanmaya başladığında ise
dokunamayacağı mesafeye çekilmelidir. Bebekler çeşitlilik ister ve
kendi yaptığı bir hareket ile etkileyebileceği oyuncakları
severler. Elinde tutacağı oyuncaklar hafif ve bebeğin eliyle
tutmasına uygun oyuncaklar olmalıdır.
6-7. aylarda çocuğun oturmaya başlamasıyla mekanı da genişler. Bu
nedenle çocuğun oturmaya başladığı aydan itibaren çocuğun elinde
tutabileceği ve avucuna sığabilecek esnek plastikten, yumuşak
kauçuktan yapılmış, çok büyük veya küçük olmayan bebekler,
hayvanlar, renkli halkalar verilebilir. Ayrıca bu dönemde
bebeklerin diş çıkarması nedeniyle emniyetli ve bebeğin sağlığı
için zararlı etkiler yaratmayacak diş kaşıyıcısı veya plastik
halkalar verilebilir. ² Ağzına
götürebileceği oyuncaklar keskin köşe veya kenarları olmamalı,
boğazına, burnuna, kulağına kaçabilecek küçük parçalar, toksik
malzemeler, cam parçalar, parmaklarının sıkışabileceği delikler ve
uzun ipler içermemelidir. Bu dönem için tavsiye edilen oyuncaklar;
• Yüzünüze değişik, eğlenceli ifadeler vermek.
• Bebeğinizle konuşmak ve ona şarkılar söylemek.
• Çıngıraklar ve müzikli oyuncaklar. (üzeri resimli veya zilli
çıngıraklardır. Çıngıraklar hareket ve etmesi ve ses çıkarması
nedeniyle bütün bebekler tarafından ilgi çekici durumdadır)
• Yumuşak, sıkınca ses çıkaran oyuncak ve toplar (topların çapı en
az 44 mm. olmalıdır).
• Kırılmaz aynalar.
• Dişlikler.
• Parlak resimler.
• Bebeğin kolayca tutabileceği küçük oyuncaklar.
• Kumaş kitaplar.
• Birbirine geçen plastik halkalar
7-9. aylarda, bebekler oyuncakları birbirine vurmaktan, birbirinin
içine sokmaktan, düşürmekten, bükmekten, sıkmaktan, sallamaktan,
sürüklemekten, ısırmaktan, fırlatmaktan, açıp kapamaktan, doldurup
boşaltmaktan hoşlanırlar. Bu zamanlarda, bebeklerin emeklemeye ve
yürümeye başlamaları nedeniyle, çocuklar için tercih edilebilecek
en iyi oyuncaklar düştüğünde kırılmayan fakat ses çıkaran renkli
toplardır. ³
10-12 aylık bebekler nesneleri her yönüyle tanımaya çalışırlar ve
her şeyi keşfetmek isterler. Bu yaştaki bebekler nesneleri
istiflemekten, bir şeyin içine koyup, dışına çıkarmaktan,
dökmekten, içiçe geçirmekten, açma ve kapamaktan, tuşlara
basmaktan, döndürmekten ve araba ve topları itmekten hoşlanırlar.
7-12 ay grubundaki bebekler genel olarak basit mekanizmaları
çalıştırmaktan, dolap, çekmece, kutu gibi eşya dolu şeylerden ve
nesneler içeren şey ile içerdiği şey arasındaki ilişkiden ve
gözüküp kaybolan nesnelerden hoşlanırlar. Her yaştan bebekler
kendi eylemleri ile sonuç yaratmaktan hoşlanırlar. Bu yaş
grubundaki bebeklerin oyuncakları ağıza götürme açısından güvenli,
kırılmaz, ağız, kulak ve burna kaçabilecek küçük parçalar, toksik
malzeme ve sert kenar ve köşeler içermeyen, parmak ve ellerinin
sıkışmayacağı, uzun bağları olmayan oyuncaklar olmalıdır.
³
Ayrıca bu dönemde, çarpıp geri dönen oyuncaklar veya itme ve çekme
ile gidebilen tekerlekli hayvanlar, otomobiller yeni yürüyenler
için en uygun oyuncaklardır ve bu tür oyuncaklar bebekleri çok
mutlu eder. Yaklaşık bir yaşındaki bebekler çok ilgilerini çeken
oyuncaklardan biri de “dökme-doldurma” oyuncaklarıdır. Büyük
renkli şekiller ve bunların içerisine atılabileceği bir kutudan
ibarettir, oyuncaklar. Bu dönem için tavsiye edilen oyuncaklar;
³
• Çıngıraklar ve müzikli oyuncaklar,
• Yumuşak, sıkınca ses çıkaran oyuncak ve toplar (topların çapı en
az 44 mm. olmalıdır).
• Kırılmaz aynalar,
• Dişlikler,
• Karton bebek kitapları,
• Sert kumaş oyuncaklar,
• Kapağı açılınca içinden çeşitli nesneler fırlayan kutular,
• Doldurup boşaltabileceği nesnelerle dolu kutular,
• Üst üste istiflenebilen büyük ebatlı oyuncaklar,
• Banyo oyuncakları,
• Büyük tüylü oyuncaklar.
• İtme-çekme oyuncakları. ³
Zeynep Özkan
Okul Öncesi Eğitim Uzmanı ve Rehber
Kaynaklar:
¹ Bebeklerimizi dünyaya alıştırmak ve
geliştirmek.
www.budaklar.net/oyuncak/
² Okul Öncesi Eğitim; OYUN VE OYUNCAK.
www.anasinifi.com/oyun.htm
³ İlköğretim Rehberlik Servisi; İlk ve orta
öğretime kaynak site.
www.okulpdr.net/oyuncak.htm
--------------
Diğer Yazıları;
-
Çocuğunuz Kendini Nasıl Hissediyor?
-
Bırakın, Çocuğunuz Oynasın!
-
(1-2) Yaşındaki Çocuklar İçin Oyuncak Seçimi
-
(3-5)
Yaşındaki Çocuklar İçin Oyuncak Seçimi |
