Üstün kabiliyetlilik(giftedness) :Beyin fonksiyonlarının yüksek düzeyde ve hızlı olarak çalışmasından ortaya çıkan, toplumun % 5 inde rastlanan üstün yetenek ve hüner özelliği.

Kabiliyet alanları:Üstün kabiliyetin ortaya çıktığı ve değişik yöntemlerle ölçülebildiği altı alan vardır.

·        1. yüksek zeka

·        2. mekanik hüner

·        3. yaratıcılık

·        4. sanatsal yetenek

·        5. fiziksel yetenek

·        6. liderlik kabiliyeti

Üstün kabiliyetli çocukların karakteristik özellikleri dört ana grupta incelenmektedir. bu gruplar:

·        a) düşünme boyutu

·        b) duygusal boyutu

·        c) fiziksel ve fizikötesi boyutu

·        d) sosyal boyutu

Üstün yeteneklilerin farklı düşünme özellikleri;

·        1- son derece çok sayıda bilgi sahibi olma ve bunları unutmama.

·        2- ileri düzeyde anlayış kabiliyeti, (leb demeden leblebiyi anlama)

·        3- alışılmadık seviyede farklı konularda ilgi ve merak, çok soru sorma

·        4- lisan kullanımında, kelime hazinesi ve dil yeteneğinde üstünlük

·        5- hızlı düşünme, çabuk sonuca ulaşma, hızlı ilerleme

·        6- esnek ve farklı düşünme

·        7- geniş çaplı bir sentez kabiliyeti

·        8- garip, alışılmadık ve farklı ilişkileri görebilme kabiliyeti

·        9- orijinal fikirler ve çözümler üretebilme

·        10- genelleme yapma, sonuçları hissetme, soyut düşünme ve alternatifler üretme konusunda erken ve hızlı gelişme.

·        11- inatçı, kararlı ve hedefe dönük ve hatta bazen maceracı davranışlar

·        12- disiplinli, bağımsız ve çoğu zaman isyankar davranışlar

·        13- çabuk sıkılma, yapacak bir şeyler arama, boş duramama

·        14- kompleks, karmaşık şeyleri tercih etme; tartışmalardan zevk alma

·        15- ilgi bekleme, onore  edilmekten hoşlanma; çok konuşma

·        16- yerinde duramama, aşırı hareket

Üstün zekalı öğrencilerin duygusal yönden farklılıkları;

·        1- başkalarına karşı son derece duyarlılık, sizin ne düşündüğümüzü çabuk hissetmesi.

·        2- tuhaf bir mizah anlayışı.(bu bazen başkalarını kırabilir veya rahatsız edebilir)

·        3- farklı olduğunu kendi hissettiği gibi başkalarına da hissettirmeye çalışma.

·        4- küçük yaşta beliren bir idealizm

·        5- hissi derinlik, duygusallık.

·        6- mükemmelcilik, (dolayısıyla kendini ve başkalarını beğenmeme)

·        7- belli derslerde olağanüstü bir başarı gösterme.

·        8- bilinmeyen, esrarlı konulara büyük bir alaka.

·        9- yüksek bir konsantrasyon kabiliyeti, ciddiyet.

·        l 0- başkalarının ne diyeceğine pek aldırış etmeme.

·        11- tutku ile bağlandığı bir konuyu her yerde gündeme getirme.

Üstün zekalı öğrencilerin fiziksel ve fizik ötesi duyuları açısından farklılıkları

·        2- fiziksel ve entelektüel gelişmede farklı bir ilerleme hızı

·        3- başarılı olamadıkları fiziksel aktivitelerde yer almayı istememe, yarışmacı fiziksel aktivitelerden kaçınma.

·        4- güzel sanatlardan birinde gösterilen yüksek kabiliyet (belli bir eğitim almasa bile)

·        5- fizik ötesi olayları düşünme konusunda yaşıtlarına göre daha önceden ilgilenme, felsefi tavırlar, garip düşünceler.

·        6- şairane ifadeler, güzel ve edebi sözler

·        7- girişimcilik ve mücadele gerektiren konularda üretkenlik.

·        8- iç dünyasında derinlik ve bunun getireceği yalnızlık

·        9- teorik ve estetik değerlere önem verme.

·        10- aşk, sevk, istek ve içten gelen gayretin yüksek düzeyde oluşu.

·        l l- sık sık düşüncelere dalma, hayal gücünün kuvvetli oluşu.

Üstün zekalıların sosyal açıdan farklı özellikleri

·        1- kendi istekleri yerine getirme ve kişilik konusunda erken gelişme.

·        2- sosyal problemlere güzel ve doğru çözümler önerme

·        3- liderlik, grup kurma, ekip oluşturma ve yönlendirme

·        4- sosyal problemleri doğru teşhis edebilme ve anlayabilme

·        5- toplumun adalet, güzellik, doğruluk gibi yüksek ihtiyaçları ile ilgilenme.

·        6- yüksek ahlaki özelliklere sahip olma

·        7- yüksek düzeyde bir adalet duygusu

·        8- kendine güven, kararlılık

·        9- kendinden büyüklerle arkadaşlığı tercih etme.

Yukarıda belli gruplar halinde incelenen özelliklerinin tamamını her üstün zekalı öğrencide göremeyebiliriz. kabul edilen görüşe göre üstün zekalı öğrenciler bu 4 sahadan birinde yada birkaçında çok üstün bir performans sergileyebilmektedirler. sahip oldukları üstün özellikleri, iyi bir çevrede güçlü bir eğitimde değerlendirebilenler, yıllar sonra toplumun karşısında birer dahi olarak çıkabilmektedir.