|
Oyuncaklar; çocukların duygusal, fiziksel ve zihinsel gelişimlerine
yardımcı olan aynı zamanda onları eğlendiren araçlardır. “Çocuk,
bebekliğinden başlayarak oyuncaklarla oynayarak dünyayı
anlamlandırır ve eğlenir. Çocuk esas olarak kendi hayal dünyasını
geliştirmek için kendi oyuncaklarını bulur veya imal eder.” (Vikipedi, Özgür Ansiklopedi, arama “Oyuncak”). Bu tanımdan da
anlaşılacağı gibi, oyuncaklar, çocuklara doğumlarından itibaren ve
gelişimleri boyunca eşlik ederler. Çocuklar, kendilerini dış
dünyadan bağımsız olarak keşfetmeden , oyuncakların vücutlarından
bağımsızlığını kavrayamazlar. Çocuklar, 2 yaşını tamamlarken,
“benlik farkındalığı” göstermeye başlarlar. Bu farkındalıkları
geliştikçe, “empati” duyguları gelişmeye başlar. Oyuncaklar ile,
kendi fiziksel varlıkları dışında başka maddeleri kontrol ederek
paylaşmayı, eğlenmeyi, mutlu olmayı öğrenirler. Oyuncaklar, her ne
kadar belki değersiz maddelerden yapılmış ve belli şekilleri olan
materyaller gibi görünse de, çocukların gelişiminde büyük önem
teşkil ederler.
Anne ve babanın “oyuncak alımı” hakkındaki farkındalıkları da
önemlidir. Ne yazık ki bilinçsiz aileler oyuncakları, belli bir
amacı göz önünde bulundurmadan satın alıyorlar ve sonuç olarak,
oyuncaklar, aile bütçesine gereksiz masraf olarak yansıyor. Siz de
çocuk sahibi ailelerle konuştuğunuzda mutlaka ortak bir şikayet
olarak, evlerindeki gereksiz oyuncak kalabalığını duyarsınız.
Bunun nedenini sorduğunuzda, çoğu “Eşim [veya aileden bir başkası]
oyuncak görünce almadan duramıyor” derler. Peki bundan kaçınmak
için ne yapmak gerekiyor? Eisenberg, Murkoff & Hathaway (2002)
“Çocuğunuz büyürken sizi neler bekler?” kitabında, bu soruya cevap
olarak, şöyle bir tavsiyede bulunmuş;
“Çocuğunuzun gelişim açısından henüz hazır olmadığı oyuncakları
almayın. İki yaşındaki çocuğunuza şimdiden Barbie bebek almayın.
Kızınız ne yazık ki henüz bebeği giydiremeyecektir... Aşırıya
kaçmayın. Çocuklar doğuştan büyük beklentilere sahip değiller.
Doğum günleri ve tatillerde daha büyük hediyeler alabilecek
olsanız bile bunu yapmayın.” (56. syf)
Yani, çocukların gelişimine uygun olmayan oyuncaklar, odalarında
fazlalık yaparlar. Ayrıca, çocuk bu oyuncakla etkili bir şekilde
oynayabilecek yaşa geldiğinde, zamansız alınan oyuncak, çoktan
eskimiş, kırılmış veya parçalanmış olacaktır.
“Oyuncak olmayan şeylerle, oynanmayacağı konusunda önyargılı
olmayın. Bir ölçüm kabı, kum havuzunda işe yarayabilir. Büyük bir
karton kutunun içine girip çıkmak eğlenceli olabilir.” (Eisenberg,
Murkoff & Hathaway, 56. syf)
Bu tavsiye ise, oyuncakların sadece oyuncak dükkanlarından
alınabileceği konusundaki önyargıyı çürütecek niteliktedir. İki
hafta önce izlediğim bir televizyon programında, ünlü komedyen Cem
Yılmaz’a spiker, en sevdiği oyuncağın ne olduğunu sormuştu.
Cem Yılmaz’ın cevabı, gerçekten çok etkileyiciydi. En sevdiği
oyuncağının “dış dış” isimli, sadece kendisinin yapabildiği,
şekilsiz beyaz bir kağıt olduğunu söyledi. Program sunucusu nasıl
olduğunu merak edince, Cem Yılmaz, masada bulunan boş beyaz bir
kağıdı, kendine göre eğip bükerek, “İşte dış dış” dedi. Bu
oyuncağı, küçükken kendi kendine keşfettiğini ve en favori
oyuncağı olduğunu söyledi. Programdan sonra benim çıkardığım sonuç
şu oldu; çocukların yaratıcılığının sınırı yok ve çocukların oyun
yaratması için, ailelerin illaki çocuklarına pahalı ve ağır
oyuncaklar alması gerekmiyor.
Çocukların, oyun ve oyuncaklara olan ihtiyaçlarını yakından
gözlemlemiş bir eğitimci olarak şunu söyleyebilirim; Çocukların,
oyun için harcadıkları zaman gerekli ve yararlı bir zamandır.
Bırakın çocuklar, oyun zamanlarında vakit geçirmekten keyif
aldıkları ve yaratıcılıklarını geliştiren oyuncaklarla oynasınlar.
Yetişkinler olarak siz de onlara oynadıkları oyunlar hakkında açık
uçlu sorular (Elindeki nedir? Ne oynadığını bana anlatır mısın?)
sorarak, çocuklarınızın oyun hakkındaki farkındalıklarını sözel
olarak ifade etmelerini sağlayın. Bu sayede çocuklar anne, baba
olarak ilginizi fark edecekler ve bir sonraki oyunlarını size
anlatmak için can atacaklardır.
Zeynep Özkan
Okul Öncesi Eğitim Uzmanı ve Rehber
Kaynaklar;
- Berk, L. (2000) Development Through the Lifespan. 53-54 syf.
- Vikipedi, Özgür Ansiklopedi. “Oyuncak”,
http://tr.wikipedia.org/wiki/Oyuncak
- Eisenberg, Murkoff & Hathaway. (2002). Çocuğunuz büyürken sizi
neler bekler?. 56. syf.
--------------
Diğer Yazıları;
-
Çocuğunuz Kendini Nasıl Hissediyor?
-
(0-1) Yaş Gelişimine Uygun Oyuncak Seçimi
-
(1-2) Yaşındaki Çocuklar İçin Oyuncak Seçimi
-
(3-5)
Yaşındaki Çocuklar İçin Oyuncak Seçimi |
